VIII Niedziela Zwykła      

Redakcja: Ks. Piotr Gruba i młodzież

Z historii Wielkiego Postu

Po raz kolejny w naszym życiu wkraczamy na drogę Wielkiego Postu. Jak będzie upływać nam ten czas? Czy starczy nam siły, by podjąć wysiłek duchowej pracy nad sobą? Jak wykorzystamy te tygodnie przygotowań do świętowania największych tajemnic naszej wiary?

Tradycja okresu Wielkiego Postu wywodzi się z praktyk pokutnych, jakie podejmowali pierwsi chrześcijanie wspominając czas, w którym "Duch Święty wyprowadził Jezusa na pustynię, (...) [gdzie] przepościł 40 dni i 40 nocy" (Mt 4,1-2). W ten sposób - odmawiając sobie tego, co przyjemne, umartwiając własne ciało, rozmyślając nad czterdziestodniowym pobytem Pana Jezusa na pustyni, nad Jego męką - przygotowywali się do świąt Zmartwychwstania Pańskiego, do ich pełniejszego i głębszego przeżywania. Najstarsze informacje o praktykach postnych poprzedzających Wielkanoc pochodzą z III w. Opisał je w swym dziele "O świętach" chrześcijański pisarz Tertulian († ok. 240). Post, choć trwał wówczas zaledwie 40 godzin - przez Wielki Piątek i Wielką Sobotę - był niezwykle surowy. Jeszcze w III w., jak wynika m. in. z pism Dionizego Aleksandryjskiego († 265 r.), przed-wielkanocne praktyki pokutne przedłużono na cały tydzień, zaś. w 325 r., sobór w Nicei przyjął, że poprzedzający pamiątkę Zmartwychwstania Pańskiego czas pokuty trwać będzie 40 dni.

Pod koniec VI w. papież św. Grzegorz Wielki ujednolicił w Kościele okres Wielkiego Postu, ustanawiając dokładnie 40 dni na wielkopostną pokutę. Wprowadził też zwyczaj przygotowywania się do tego okresu poprzez Przed-poście, które wprowadzać miało stopniowo w atmosferę Wielkiego Postu.

W 1248 r. papież Innocenty IV zniósł Przed-poście i ograniczył czas pokuty do 40 dni. Wyznaczył także Środę Popielcową na dzień rozpoczęcia Wielkiego Postu.

Początkowo Wielki Post wiązał się z bardzo surowymi praktykami. Dziś nie nakłada już na nas trudnych do wytrzymania, ascetycznych reguł. Kościół zaleca jedynie, byśmy zachowali post ilościowy, a także w każdy piątek - wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. Tradycja ścisłego postu zachowała się jedynie we Środę Popielcową oraz w Wielki Piątek.

Wielkopostna liturgia pomaga nam przygotować się do przeżywania radosnej tajemnicy Zmartwychwstania Pańskiego. Stawia nam przed oczyma trudną i bolesną drogę, którą szedł Chrystus, by przynieść światu zbawienie.

Przypomina, że poprzez sakrament chrztu św. również i my podjęliśmy się podążać nią w ślad za Synem Bożym. Przywołuje na koniec Jego mękę, uświadamiając ogrom cierpienia, jakie z miłości do człowieka i dla jego ocalenia przyjął na siebie sam Bóg.

„Dla nas również rozpoczyna się intensywny czas refleksji i modlitwy, który pozwoli nam przejść drogę wiodącą na Kalwarię, a potem doświadczyć radości zmartwychwstania". (św. Jan Paweł II). Postarajmy się nie zmarnować go. Pośród tysiąca spraw, problemów, rozmów, wiadomości spróbujmy odnaleźć chwilę spokoju i wejść na swoją wielkopostną pustynię.

Opracował: ks. Piotr