Redakcja: Ks. Piotr Gruba i Młodzież 

DEKALOG – ÓSME PRZYKAZANIE – ciąg dalszy

            Wykroczeniami przeciw prawdzie mogą być: fałszywe świadectwo i krzywoprzysięstwo – wypowiedź sprzeczna z prawda wyrażona publicznie przed sadem (fałszywe świadectwo), złożona pod przysięga (krzywoprzysięstwo); pochopny sąd – uznawanie, nawet milcząco, bez dostatecznej podstawy moralnej wady bliźniego – za prawdziwą; obmowa – ujawnienie wad lub błędów drugiego człowieka osobom, które o tym nie wiedzą, bez obiektywnie ważnej przyczyny; oszczerstwo – wypowiedź sprzeczna z prawdą, która szkodzi dobremu imieniu innych i daje okazję do fałszywych sądów na ich temat.

            Powyższe wykroczenia godzą w poszanowanie dobrego imienia osób i niszczą cześć bliźniego.

            Należy również potępić wszelkie postawy, które poprzez komplementy, pochlebstwo lub służalczość utwierdzają lub zachęcają człowieka do złośliwych czynów i przewrotności jego postępowania. Stanowią nawet poważne przewinienie, jeśli przyczyniają się do powstawania wad lub popełniania grzechów ciężkich.

            Grzechem przeciw prawdzie są również próżność lub samochwalstwo, oraz ironia, która zmierza do ośmieszania kogoś.

            Kłamstwo natomiast polega na mówieniu nieprawdy z intencją, oszukania (św. Augustyn, De mendaco, 4,5: PL 40, 491) i jest ono najbardziej bezpośrednim wykroczeniem przeciw prawdzie. Ciężar kłamstwa mierzy się naturą prawdy, którą ono zniekształca, zależnie od okoliczności, intencji jego autora, krzywd doznanych przez jego ofiary. Kłamstwo samo w sobie jest grzechem powszednim; staje się ono jednak grzechem śmiertelnym, gdy poważnie narusza cnotę sprawiedliwości i miłości (2484). Wszelkie wykroczenie przeciw sprawiedliwości i prawdzie nakłada obowiązek naprawienia krzywd, nawet, jeśli jego sprawca otrzymał przebaczenie. Naprawienie krzywd – moralne, a niekiedy materialne – jest obowiązkiem sumienia i może być wykonane publicznie, a jeśli nie ma takiej możliwości, w sposób ukryty.

            Prawo do ujawniania prawdy nie jest bezwarunkowe, lecz dostosowane do ewangelicznej miłości braterskiej. Właśnie miłość i poszanowanie prawdy powinny kierować odpowiedzią, na każdą prośbę o informacje lub ujawnienie prawdy.

            Tajemnica sakramentu pojednania jest święta i nie może być zdradzona pod żadnym pretekstem.

            Tajemnice zawodowe powinny być zachowywane z wyjątkiem szczególnych przypadków, gdy zachowanie tajemnicy mogłoby przynieść bardzo poważne szkody, których można uniknąć jedynie przez ujawnienie prawdy.

            Każdy człowiek zobowiązany jest do sprawiedliwej dyskrecji wobec prywatnego życia innych ludzi.

            Rozważając treść ósmego przykazania należy zwrócić również uwagę na informacje przekazywane przez środki społecznego przekazu. Społeczeństwo ma prawo do informacji opartej na prawdzie, wolności, sprawiedliwości i solidarności. „Właściwe … zastosowanie tego prawa domaga się, by, co do swojego przedmiotu informacja była zawsze prawdziwa i pełna, przy zachowaniu sprawiedliwości i miłości; poza tym, aby co do sposobu była godziwa i odpowiednia, to znaczy przestrzegała święcie zasad moralnych oraz słusznych praw i godności człowieka tak przy zbieraniu wiadomości, jak i przy ogłaszaniu ich” (Sobór Watykański II, dekret Inter mirifica, 5).

            Odbiorcy powinni kierować się umiarem i dyscypliną w korzystaniu ze środków społecznego przekazu. Formą wypowiedzi i przekazu informacji jest również sztuka, która uwrażliwia odbiorcę na piękno. Sobór Watykański II wypowiada się również na temat sztuki sakralnej zwracając uwagę na czuwanie biskupów nad popieraniem dawnej i nowej sztuki sakralnej we wszystkich jej formach, a z drugiej strony na usuwanie z liturgii i budownictwa sakralnego tego wszystkiego, co nie jest zgodne z prawdą wiary i z autentycznym pięknem sztuki sakralnej.

(na podstawie Katechizmu Kościoła Katolickiego)