Redakcja: Ks. Piotr Gruba i Młodzież

PRZESZKODY MODLITWY

Przyczyny roztargnień i oschłości

Przyczyn tych jest bardzo wiele. Przede wszystkim przyczyny dobrowolne, tzn. zaniedbanie przygotowania dalszego do modlitwy oraz niedbałe jej odprawianie. W pewnym sensie tych roztargnień, inaczej oziębłości, najłatwiej się pozbyć: poprzez pójście za głosem Bożym oraz stanie się na powrót wiernym Bogu we wszystkim.

Natomiast dla uspokojenia trzeba podkreślić niedobrowolne przyczyny roztargnień.

1. Przede wszystkim roztargnienia mają podłoże naturalne. Wypływają bowiem z charakteru prawd nadprzyrodzonych. Są one niepoznawalne rozumem bez pomocy światła wiary. Rozum w swych rozważaniach dochodzi do pewnych granic i dalej nie może już poznawać w sposób naturalny. Ulega przeto rozproszeniu. Nie dziwi to, że czasem goni jak koń rozkiełznany po wszystkim poznając co może. Raczej za św. Teresą od Jezusa obserwować go "dokąd on też będzie się błąkał, lub co on też jeszcze wymyśli". Doskonały to sposób na uniknięcie roztargnień. Świadomie nikt bowiem nie będzie myślał o głupstwach.

Dalej trzeba wziąć pod uwagę niestałość władz duszy w swych działaniach zależnych od zmysłów. Jest to skutek grzechu pierworodnego. Można jednak – choć troszkę – tę niestałość opanować poprzez pracę nad sobą.

2. Istnieje cała masa osobistych przeszkód. Do nich należą: skłonności temperamentu, pobudliwość uczuciowa – wtedy mówi się "nie mam nastroju do modlitwy", brak wychowania albo wadliwe wychowanie religijne, brak pragnienia głębszego życia religijnego, przeróżne pokusy. Przede wszystkim zaś egocentryzm – gdy człowiek sam dla siebie jest najukochańszą osobą i poszukuje we wszystkim jedynie radości oraz pociechy. A jeśli jej nie znajduje, porzuca modlitwę i idzie nadal poszukiwać siebie. Nie trzeba przypominać, że w tym wypadku jest zawsze smutny i zawsze niezadowolony, bo trudno tak kapryśnemu panu dogodzić.

Należy jeszcze wspomnieć o pewnych skłonnościach chorobowych. Jeśli jeszcze dołączy się nieroztropność w umartwieniu i brak higieny w życiu wewnętrznym, to przychodzą różne formy melancholii, skrupuły, osłabienie głowy, widzenia. W takim wypadku wystarczy dobre ożywienie, odpowiednia ilość snu i wprowadzenie higieny pracy wewnętrznej, a ustąpią trudności.

3. Inną poważną trudność w życiu wewnętrznym sprawia szatan. Nie ulega wątpliwości, że on – wróg Boga – sroży się, gdy widzi wielką gorliwość. To nie tylko wynik zawistnej świadomości, że ktoś zyskuje dobra, które on utracił, ale i lęk przed tym, który całkowicie oddaje się Bogu, gdyż on nigdy nie zbawia się sam. Wobec tego za wszelką cenę będzie usiłował sprowadzić taką duszę z drogi gorliwości. Najlepiej udaje się mu tego dokonać przez zasianie w duszy niepokoju. Nie dać mu się wyprowadzić w pole. Nawet św. Teresa od Jezusa pisze o sobie, że on zdołał ją odwieść od modlitwy wewnętrznej.

4. Obok szatana na drodze stają jeszcze sprawy zewnętrzne – gorączka pracy, nieustanny pośpiech oraz brak samotności wewnętrznej. Ponadto jeszcze mocno przeszkadza zajmowanie się bliźnimi – chęć upominania, osądzanie ich postępowania, zbytnie przywiązanie się do nich. To wszystko sprowadza na duszę niepokój i odrywa od przeżywania Boga.

5. Wszystkimi tymi przyczynami posługuje się Bóg, aby człowieka oczyścić z niedoskonałego pojmowania życia wewnętrznego i w ogóle niedoskonałości. Całe bowiem życie wewnętrzne opiera się bowiem na uzgodnieniu woli naszej z wolą Bożą. Przy tym rodzi się pewne zadowolenie, ale jest ono elementem wtórnym. Tymczasem człowiek często zapomina o istocie życia wewnętrznego, a goni za radościami. Bóg przeto w dobroci swojej musi mu przypominać, co jest istotne... Przypomina i oczyszcza przez roztargnienia i oschłości, utwierdzając jednocześnie w pokorze.

Opracował: ks. Piotr