Redakcja: Ks. Piotr Gruba i Młodzież

SIEDEM SAKRAMENTÓW KOŚCIOŁA

SAKRAMENT POKUTY I POJEDNANIA (1)

„ Ci zaś, którzy przystępują do sakramentu pokuty, otrzymują od miłosierdzia Bożego przebaczenie zniewagi wyrządzonej Bogu i równocześnie dostępują pojednania z Kościołem, któremu, grzesząc, zadali ranę, a który przyczynia się do ich nawrócenia miłością, przykładem i modlitwą” (Sobór Watykański II).

Sakrament ten nazywamy:

- sakramentem nawrócenia, ponieważ urzeczywistnia on wezwanie Pana Jezusa do nawrócenia drogę powrotu do Ojca;

- sakramentem pokuty, ponieważ ukazuje osobistą i eklezjalną drogę nawrócenia, skruchy i zadośćuczynienie ze strony grzesznego chrześcijanina;

- sakramentem spowiedzi, ponieważ spowiedź grzechów przed kapłanem jest istotnym elementem tego sakramentu;

- sakramentem przebaczenia, ponieważ przez sakramentalne rozgrzeszenie wypowiedziane słowami kapłana Bóg udziela penitentowi „przebaczenia i pokoju”;

- sakramentem pojednania, ponieważ udziela grzesznikowi miłości Boga przynoszącej pojednanie.

Pan Jezus wzywa do nawrócenia: „Czas się wypełnił i bliskie jest Królestwo Boże. Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię!” (Mk 1,15)

Głównym miejscem pierwszego i podstawowego nawrócenia jest chrzest. Przez wiarę w Dobrą Nowinę i przez chrzest człowiek wyrzeka się zła i uzyskuje zbawienie, to znaczy odpuszczenie wszystkich grzechów i dar nowego życia.

                Wezwanie Chrystusa do nawrócenia jest nadal aktualne w życiu chrześcijan. To drugie nawrócenie jest nieustannym zadaniem dla całego Kościoła, który obejmuje „w łonie swoim grzeszników” i który będąc „święty i zarazem ciągle potrzebujący oczyszczenia, podejmuje ustawicznie pokutę i odnowienie swoje”. Ten wysiłek nawrócenia nie jest jedynie dziełem ludzkim, lecz wspierany jest Bożą łaską, pobudzającą do odpowiedzi na miłosierną miłość Boga, który „pierwszy nas umiłował”. Świadczy o tym nawrócenie św. Piotra po jego trzykrotnym zaparciu się Nauczyciela. Pełne miłosierdzia spojrzenie Jezusa wywołuje u niego łzy skruchy, a po zmartwychwstaniu Pana trzykrotnie wyznaje, że Go kocha (J 21, 15-17).

Wezwanie Pana Jezusa do nawrócenia i pokuty nie ma na celu najpierw czynów zewnętrznych, „wora pokutnego i popiołu”, postów i umartwień, lecz nawrócenie serca, pokutę wewnętrzną. Bez niej czyny pokutne są bezowocne i kłamliwe. Nawrócenie wewnętrzne dopiero skłania do uzewnętrznienia tej postawy przez znaki widzialne, gesty i czyny pokutne.

     Pokuta wewnętrzna prowadzi do przemiany całego życia, powrotu, nawrócenia się do Boga całym sercem, zerwanie z grzechem, odwrócenie się od zła. Pokuta wewnętrzna zawiera również pragnienie i postanowienie zmiany życia oraz nadzieję na miłosierdzie Boże i ufność w pomoc łaski. Nawróceniu towarzyszy zbawienny ból i smutek, który Ojcowie Kościoła nazywali smutkiem duszy i skrucha serca.    

Nawrócenie jest najpierw dziełem łaski Boga, który sprawia, że nasze serca wracają do Niego: „Nawróć nas, Panie, do Ciebie wrócimy”. Bóg daje nam siłę do zaczynania od nowa.

  Odkrywając wielkość miłości Boga, nasze serce nawraca się, patrząc na Tego, którego zraniły nasze grzechy.

Wewnętrzna pokuta chrześcijanina może wyrażać się w bardzo zróżnicowanych formach. Pismo Święte i Ojcowie Kościoła kładą szczególny nacisk na trzy formy: post, modlitwę i jałmużnę. Nawrócenie dokonuje się w życiu codziennym również przez czyny pojednania, troskę o ubogich, upomnienie braterskie, rewizję życia, rachunek sumienia, kierownictwo duchowe, znoszenie prześladowania dla sprawiedliwości, cierpienie noszone razem z Panem Jezusem.

Źródłem i pokarmem codziennego nawrócenia i pokuty jest Eucharystia, ponieważ w niej uobecnia się ofiara Chrystusa, która pojednała nas z Bogiem. Ducha nawrócenia i pokuty ożywia w nas również czytanie Pisma Świętego, Liturgia Godzin, modlitwa „Ojcze nasz” oraz każdy szczery akt kultu i pobożności.

Okresy i dni pokuty w ciągu roku liturgicznego (Okres Wielkiego Postu, każdy piątek jako wspomnienie śmierci Pana) są w Kościele specjalnym czasem praktyki pokutnej. Okresy te są szczególnie odpowiednie dla ćwiczeń duchowych, liturgii pokutnej, pielgrzymek, dobrowolnych wyrzeczeń, jak post i jałmużna, braterskiego dzielenia się z innymi (dzieła charytatywne i misyjne)

Droga nawrócenia i pokuty została wspaniale ukazana przez Jezusa w przypowieści o synu marnotrawnym, w której centralne miejsce zajmuje „miłosierny ojciec” (Łk 15, 11 – 24). Jedynie serce Chrystusa, które zna głębie miłości Ojca, mogło nam w taki sposób, pełen prostoty i piękna, ukazać bezmiar Jego miłosierdzia. 

(Na podstawie Katechizmu Kościoła Katolickiego)