ZBAWIENIE BOŻE: PRAWO I ŁASKA (1)

„Zabiegajcie o własne zbawienie z bojaźnią i drżeniem … Albowiem to Bóg jest w was sprawcą i chcenia, i działania zgodnie z Jego wolą” (Flp 2, 12 – 13).

Człowiek, powołany do szczęścia, ale zraniony przez grzech, potrzebuje zabawienia Bożego. Pomoc Boża zostaje mu udzielona w Chrystusie przez prawo, które nim kieruje, i przez łaskę, która go umacnia (KKK).

Prawo moralne to dzieło mądrości Boga a zarazem ojcowskie pouczenie. Jest ono normą postępowania, zakładającą między stworzeniami rozumny porządek i znajdującą swoją pierwszą i ostateczną prawdę w prawie wiecznym.

Prawo moralne przejawia się w różnych formach, powiązanych ze sobą:

- prawo wieczne, będące źródłem wszelkich praw;

- prawo naturalne;

- prawo objawione (ewangeliczne), obejmujące Stare Prawo i Nowe Prawo;

- prawa cywilne i kościelne.

Prawo moralne znajduje swoją pełnię w Chrystusie: „ A przecież kresem prawa jest Chrystus, dla usprawiedliwienia każdego, kto wierzy” (Rz 10, 4).

Prawo moralne wyraża pierwszy zmysł moralny, pozwalający człowiekowi rozpoznać rozumem, czym jest dobro i zło, prawda i kłamstwo. Prawo „Boże i naturalne” (Sobór Watykański II) wyznacza człowiekowi drogę praktykowania dobra i osiągania jego celu. Główne jego przepisy zostały wyrażone w Dekalogu. Owo prawo, obecne w sercu każdego człowieka, jest uniwersalne w swoich przepisach i jego władza rozciąga się na wszystkich ludzi. Wyraża ono godność osoby ludzkiej i określa podstawę jej fundamentalnych praw i obowiązków.

Prawo naturalne jest niezmienne i trwałe – istnieją pośród zmian historycznych i wśród zmieniających się poglądów i obyczajów: „Panie, za kradzież jest kara na mocy Twego prawa, jak też prawa, które jest zapisane w sercach ludzi i którego nie może usunąć nawet największa nasza nieprawość” (św. Augustyn).

Prawo Boże zostało objawione narodowi wybranemu, przygotowując w ten sposób przyjście Chrystusa.

Stare Prawo stanowi pierwszy etap prawa objawionego. Jego przepisy moralne streszczają się w Dziesięciu Przykazaniach. Dekalog jest jakby światłem danym sumieniu każdego człowieka, aby objawić mu powołanie i chronić go przed złem: „Bóg zapisał na tablicach Prawa to, czego ludzie w swych sercach nie odczytali” (św. Augustyn).

Według tradycji chrześcijańskiej Prawo pokazuje, co należy czynić, a jego niedoskonałość przejawia się w tym, że samo z siebie nie daje mocy, łaski Ducha, aby je wypełnić. Nie mogąc więc usunąć grzechu, pozostaje ono prawem niewoli. Prawo pozostaje jednak pierwszym etapem na drodze do Królestwa, przekazując nauczanie, które trwa wiecznie, jako słowo Boże: „Prawo jest proroctwem i wychowawcą rzeczywistości, które miały przyjść” (św. Ireneusz). Jest zapowiedzią wyzwolenia z grzechu, które wypełni się wraz z Chrystusem. Uzupełnieniem prawa są pouczenia ksiąg mądrościowych i prorockich, które ukierunkowują je na Nowe Przymierze i Królestwo niebieskie.

Nowe Prawo, czyli prawo ewangeliczne jest na ziemi doskonałą formą prawa Bożego naturalnego i objawionego. Jest ono dziełem Chrystusa i zostało wyrażone w szczególny sposób w Kazaniu na Górze. Będąc jednocześnie dziełem Ducha Świętego, staje się ono wewnętrznym prawem miłości: „Zawrę z domem Izraela… przymierze nowe…Dam prawo moje w ich myśli, a na ich sercach wypiszę je, i będę im Bogiem, a oni będą mi ludem” (Hbr 8, 8 – 10).

Prawo ewangeliczne wypełnia, oczyszcza, przekracza i udoskonala Stare Prawo. Nie znosi ono przepisów moralnych Starego Prawa i nie pomniejsza ich znaczenia, ale wydobywa jego ukryte możliwości i odsłania nowe wymagania. Przemienia ono źródło czynów, czyli serce, gdzie rośnie wiara, nadzieja i miłość. „W ten sposób Ewangelia prowadzi Prawo do jego pełni, przez naśladowanie doskonałości Ojca Niebieskiego, przebaczenie nieprzyjaciołom i modlitwę za prześladowanych na wzór Boskiej wspaniałomyślności (por Mt 5, 44).

Nowe Prawo obejmuje akty religijne: jałmużnę, modlitwę i post; zakłada rozstrzygający wybór między „dwiema drogami” oraz zakłada wypełnianie słów Chrystusa: „Wszystko więc, co byście chcieli, żeby wam ludzie czynili, i wy im czyńcie! Albowiem na tym polega Prawo i Prorocy” (Mt 7, 12). Całe prawo ewangeliczne sprowadza się do nowego przykazania Jezusa, czyli przykazania miłości Boga i bliźniego, stając się prawem miłości, prawem łaski (udzielając mocy Ducha Świętego do działania) oraz prawem wolności (wyzwalając nas od obrzędowych i prawnych przepisów Starego Prawa.

Nowe Prawo zawiera również rady ewangeliczne, ukazując żywą pełnie miłości, ciągle niezadowolonej z tego, że nie daje więcej.

„Bóg…chce, by każdy poszczególny człowiek stosował się nie do wszystkich rad, lecz tylko do tych, które są dlań odpowiednie i których wymaga miłość, w zależności od osób, czasu, okoliczności i sił. Miłość bowiem jako królowa wszystkich cnót, wszystkich przykazań, wszystkich rad, słowem – wszystkich praw i wszystkich uczynków chrześcijańskich, nadaje im wszystkim właściwe im znaczenie, porządek, czas i wartość” (św. Franciszek Salezy).

Ks. Piotr