Redakcja: Ks. Piotr Gruba i Młodzież

GODNOŚĆ OSOBY LUDZKIEJ

SUMIENIE MORALNE

„W głębi sumienia człowiek odkrywa prawo, którego sam sobie nie nakłada, lecz któremu winien być posłuszny i którego głos wzywający go zawsze tam, gdzie potrzeba, do miłowania i czynienia dobra a unikania zła, rozbrzmiewa w sercu nakazem …człowiek bowiem ma w swym sercu wypisane przez Boga prawo…Sumienie jest najtajniejszym ośrodkiem i sanktuarium człowieka, gdzie przebywa on sam z Bogiem, którego głos w jego wnętrzu rozbrzmiewa” (Sobór Watykański II).

Sumienie moralne obecne we wnętrzu człowieka nakazuje mu czynić dobro, a unikać zła. Osądza ono również konkretne wybory, aprobując dobre, a potępiając złe. Człowiek, słuchając sumienia moralnego, może usłyszeć Boga, który mówi.

We wszystkim tym, co człowiek czyni lub mówi, powinien wiernie iść za tym, o czym wie, że jest słuszne i prawe. Właśnie przez osąd sumienia człowiek postrzega i rozpoznaje nakazy samego Boga. Aby usłyszeć glos swojego sumienia, należy zajrzeć do wnętrza samego siebie. Życie często sprawia, że unikamy wszelkiej refleksji, zastanawiania się nad sobą, dlatego tak ważne jest owo poszukiwanie głębi wewnętrznej: „Wróć do swojego sumienia, jego pytaj!...Zejdźcie więc – bracia – do waszego wnętrza i we wszystkim, co czynicie, patrzcie na świadka – Boga!” (św. Augustyn).

Godność osoby ludzkiej zawiera w sobie prawość sumienia i jej się domaga. Człowieka, który dokonuje wyborów zgodnie z sądem sumienia, nazywa się człowiekiem roztropnym.

Sumienie pozwala wziąć odpowiedzialność za dokonane czyny. Wyrok sądu sumienia przynosi prawdę oraz stanowi rękojmię nadziei i miłosierdzia. Poświadczając zły czyn, przypomina o przebaczeniu, o które trzeba prosić, o dobru, które należy wybierać i o cnocie, którą należy nieustannie rozwijać za pomocą łaski Bożej: „Uspokoimy przed Nim nasze serce. A jeśli nasze serce oskarża nas, to Bóg jest większy od naszego serca i zna wszystko (1J, 3, 19 – 20).

Zadaniem całego życia człowieka jest wychowanie sumienia. Sumienie powinno być uformowane, a sąd moralny oświecony. Wychowanie sumienia jest nieodzowne w życiu każdego człowieka, który jest ciągle poddawany negatywnym wpływom, a przez grzech – kuszony do wybierania raczej własnego zdania i odrzucania nauczania Bożego.

Sumienie, stając wobec wyboru moralnego, może wydać zarówno prawy sąd zgodny z rozumem i prawem Bożym, jak i – przeciwnie – sąd błędny, który od niego odbiega. Zdarza się, że sumienie znajduje się w ignorancji i wydaje błędne sądy o dokonywanych i dokonanych już czynach. Dzieje się tak, „gdy człowiek niewiele dba o poszukiwanie prawdy i dobra, a sumienie z nawyku do grzechu powoli ulega niemal zaślepieniu” (Sobór Watykański II). Dlatego człowiek powinien wciąż poszukiwać tego, co słuszne i dobre, rozeznając wolę Bożą wyrażoną w Bożym prawie. W tym celu należy interpretować dane doświadczenia i znaki czasów dzięki cnocie roztropności, radom osób godnych zaufania oraz pomocy Ducha Świętego i Jego darów.

Dobre i czyste sumienie jest oświecane przez prawdziwą wiarę. Albowiem miłość wypływa równocześnie „Z czystego serca, dobrego sumienia i wiary nieobłudnej” (1 Tm 1, 5).

„Im bardziej więc decydującą rolę odgrywa prawe sumienie, tym więcej osoby i społeczności ludzkie unikają ślepej samowoli i starają się dostosować do obiektywnych norm moralności” (Sobór Watykański II).

(na podstawie Katechizmu Kościoła Katolickiego)